Evrensel Ritim

Pankreasın Görevi ve Özellikleri, Pankreas Yapısı, Pankreas Enzimleri

16.01.2021
123
Pankreasın Görevi ve Özellikleri, Pankreas Yapısı, Pankreas Enzimleri

Pankreas karın içinde bulunan, sindirim ve hormon salgıları üretmekle görevli bir organdır. Pankreas ince bağırsağın başlangıç bölümü olan duodenumdan dalağa doğru uzanır. Karın içerisinde midenin arka kısmında bulunur ve dalak, karaciğer, ince bağırsak gibi organlar ile komşudur. Pankreasın görevi sindirim sistemi için çeşitli salgılar üretmek ve endokrin sistem için çeşitli hormonlar üretmektir. Pankreas ürettiği sindirim enzimlerini duodenumdan sindirim kanalına boşaltır. Ürettiği hormonları ise direkt olarak kana verir. Hem kana hem de sindirim kanalına salgı yapması dolayısıyla pankreas karma bez olarak adlandırılır.

Pankreas Nerede Bulunur? (Pankreasın Konumu)

Pankreas duodenum (on iki parmak bağırsak) ile dalak arasında uzanan retroperitoneal bir organdır. Midenin arkasında ve üst karın bölgesinde bulunur. Pankreasın bir kısmı mide ile omurga arasında sıkışmıştır. Genel olarak vücudun sağ-sol doğrultusunda uzanır. Konum olarak en alt kaburganın altında karın boşluğu içerisinde ancak derinde bulunan bir organ olduğu söylenebilir.

Pankreasın konumu bu videoda da görülmekte: https://www.youtube.com/watch?v=ygJWymFSY70

Pankreasın Yapısı

Pankreas midenin arkasında duodenumdan dalağa uzanan 12-15 cm uzunluğunda bir organdır. Ağırlığı 60-100 gram arasındadır. Anatomik çaput, collum, corpus, cauda olmak üzere 4 bölüme ayrılır. Caput (baş) bölümü duodenum kıvrımı içerisinde bulunur. Collum (boyun) corpus ile caputu bağlayan bölümdür. Cauda (kuyruk) bölümü ise dalağa doğru uzanan bölümdür. Pankeası boydan boya geçen ve enzim taşıyan bir kanal (ductus panceaticus, wirsung) bulunur. Pankreas kanalı ile karaciğerden gelen safra kanalı birleşerek duodenumun “ampulla vater” adı verilen bölgesine açılır.

Pankreasın yapısı

Pankreasın Görevleri ve İşlevleri

Endokrin işlev

Pankreas salgıladığı hormonlar vasıtasıyla kan şekerinin düzenlenmesinde görev alır. Pankreas üzerinde bulunan langerhans adacıklarında yer alan özel hücreler kan şekerinin düzenlenmesini sağlayan özel hormonlar üretir. Kan şekeri normalin altına düştüğünde Langerhans adacıkları üzerinde bulunan alfa hücreleri glukagon adlı hormonu salgılar. Glukagon karaciğerde glikojenin glikoza dönüşümünü sağlayarak kan şekerini arttırıcı etki gösterir.

Kan şekeri normalin üzerine çıkmaya başladığında ise langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden insülin adlı hormon salgılanır. İnsülin hücrelerin kandan glukoz almasını sağlayarak kan şekerini düşürücü etki gösteren bir hormondur. İnsülin kan şekerini azaltan tek hormon olduğu için vücuttaki etkileri ve patolojileri bakımından özel bir hormondur. Pankreastan insülin ve glukagonun yanı sıra VIP ve somatostatin hormonları da salgılanır.

Ekzokrin işlev (Sindirim İşlevi)

Pankreas sindirim sistemi için hayati öneme sahip bir organdır. Pankreas ürettiği sindirim salgısı ile besinlerin ince bağırsaktaki sindiriminde rol oynar. Pankreas salgısında besinlerin sindiriminde görevli bir dizi enzim bulunur. Bu enzimler protein, yağ ve karbonhidratların sindirimini neredeyse tamamlar özelliktedir. Pankreasta sindirim enzimlerini asiner hücreler salgılar. Salgılanan enzimlerin bir kısmı inaktif olarak salgılanır. Pankreas kanallarını geçen enzimler ince bağırsaktaki sindirime katılmak üzere aktifleşir ve duodenuma boşaltılır.

Pankreas sindirim enzimlerinin yanı sıra salgıladığı bikarbonat iyonlarıyla da ekzokrin işlevini yerine getirir. İnce bağırsağa salgılanan bikarbonat iyonları mideden gelen asidik içeriği bazik hale getirerek sindirimin optimum koşullarda devam etmesini sağlar.

Pankreasın Hormonları

  • İnsülin: Beta hücrelerinden salgılanır. Kan şekerinin düşürülmesinde görev alır.
  • Glukagon: Alfa hücrelerinden salgılanır. Kan şekerinin yükseltilmesinde görev alır.
  • VIP: Vazodilatasyon, bağırsaklardan su emiliminin kontrolü, glikojenin glikoza parçalanması gibi bir dizi etkiye sahiptir.
  • Somatostatin: Delta hücrelerinden salgılanır. Kan şekerini kontrol altında tutmaya yardımcı olur.

Pankreasın Enzimleri

  • Amilaz: karbonhidrat sindirimi.
  • Proteazlar (Tripsinojen, kimotripsinojen): Protein sindirimi.
  • Lipaz: Yağların sindirimi.
  • Nükleazlar: DNA ve RNA sindirimi.

Ana görsel: CC-BY-NC-SA-4.0 Leverandør: Science Photo Library Leverandør: NTB scanpix

Ara Görsel: BruceBlaus. When using this image in external sources it can be cited as:Blausen.com staff (2014). “Medical gallery of Blausen Medical 2014”. WikiJournal of Medicine 1 (2). DOI:10.15347/wjm/2014.010. ISSN 2002-4436., 3.0 TARAFINDAN CC, via Wikimedia Commons

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim