Evrensel Ritim

Gözün Yapısı ve Tabakaları

26.03.2020
339
Gözün Yapısı ve Tabakaları

Göz, kabaca 24 mm çapında ve 6-7 gram ağırlığında bir küredir. Gözün dış ortama bakan bölümünde ışığın gözün içine girebileceği saydam yapılar bulunur. Göz küresi, iç yüzeyinde ise ışığa duyarlı fotoreseptörlere sahiptir. Bu reseptörlerce algılanan görüntü gözün arkasından çıkan optik sinir vasıtasıyla beyne iletilir. Göz küresinin büzülmeden stabil kalabilmesi için kürenin içerisinde göz içi sıvısı bulunur. Genel olarak bu şekilde bir yapılanma gösteren göz, sert tabaka damar tabaka ve ağ tabaka adındaki iç içe geçmiş 3 tabakandan meydana gelir.

Sert Tabaka (Tunica Fibrosa)

Gözün en dışta bulunan tabakası fibröz yani sert tabakadır.  Sert tabaka adından da anlaşılacağı üzere sert yapıda ve gözün koruyuculuğu görevini üstlenen tabakadır. Yapısında bulunan kollojen lifler (başlıca tip 1 kollojen) tabakanın dayanıklı ve fibröz yapıda olmasını sağlar. Sert tabaka kornea ve sklera adındaki iki temel bölümden meydana gelir. Sklera göze dışarıdan bakıldığında beyaz olarak görünen bölümdür. Gözün arka 5/6’sını oluşturur ve kalınlığı gözün arkasına doğru artar (en arkada 1 mm) Gözü hareket ettiren kasların tendonları skleraya tutunur. Kornea ise sert tabakanın gözün ön 1/6’sını oluşturan kısmıdır. Korneanın, skleranın gözün ön bölümündeki devamı olduğu söylenebilir. Kornea ışığı geçirebilmesi için skleradan farklı olarak saydam bir yapıya sahiptir. Saydam yapısına rağmen kollojen içeriği sayesinde görece dayanıklıdır. Saydamlığı tam olarak sağlayabilmek ve görme verimini arttırmak için korneada damar bulunmaz. Korneayı oluşturan hücreler gözyaşı, göz içi sıvısı ve çevredeki damarlardan beslenir. Kornea göze gelen ışık ışınlarının ilk olarak kırılmaya uğradığı yapıdır.

Damar Tabaka (Tunica Vasculosa)

Göz küresinin sahip olduğu 3 tabakadan ortada olan, gözün beslenmesinde görevli damarları barındıran damar tabakadır. Damar tabaka koroid, iris ve silier cisim adındaki üç bölümden meydana gelir. Damar tabakanın en önde yer alan bölümü iristir. İris lensin önünde, korneanın arkasında yer alan ortası delik bir daireye benzetilebilir. Yapısında bulunan kaslar irisin ortasında bulunan açıklığın genişleyip daralmasını sağlar. Göze giren ışık miktarı bu şekilde kontrol edilir (pupil refleksi). Göze rengini veren pigment hücreleri de irisin ön bölümünde bulunur.

İris dış kenarında siliyer cisimle komşudur. Siliyer cismin yapısında bulunan kaslar (siliyer kaslar) lensin kalınlığını ayarlar ve bu şekilde uzak ve yakındaki cisimlerin net görülmesi sağlanmış olur (akomodasyon). Ayrıca göz içi sıvılardan biri olan hümör aköz, siliyer cismin bir bölgesinden salgılanır. Damar tabakanın gözün arka 5/6’sını oluşturan bölümü koroiddir. Koroid retine ile sklera arasında bulunur ve retinanın dış yarısının beslenmesini sağlar.

Ağ Tabaka (Tunica Nervosa, Retina)

Ağ tabaka göz üresinin en içte bulunan tabakasıdır. Pigment epiteli ve duyusal retinadan oluşur. Pigment epiteli yapısındaki pigment hücreleri ile ışığın göz içerisinde yansımasını önler. Duyusal retina (nöroretina) ise yapısındaki fotoreseptörlerle ışığı algılayıp sinirsel sinyallere dönüştüren tabakadır. Bu tabakada bulunan koni hücreleri renkli ışığı algılarken basil hücreleri ise görüntüyü renksiz olarak algılar. Retinanda 7 milyon koni hücresine karşılık 100 milyon basıl hücresi bulunur.

Retinanın gözün arkasında kalan bölgesinde fovea centralis adı verilen küçük bir çukurluk bulunur.  Bu bölgede hiç basil hücresi bulunmazken koni hücreleri yoğun olarak bulunur. Bakılan cismin görüntüsü gözün kırıcı yapıları tarafından bu bölgeye odaklanır. Retinanın arka bölümünde Fotoreseptör hücrelerin bulunmadığı optik disk adında bir bölge bulunur. Kör nokta olarak bilinen bu bölgede optik sinir ve göze ait damarlar bulunur.

Gözün kesitsel görüntüsü.

Gözün Kamaraları ve Göz İçi Sıvılar

Göz dışta 3 tabaka tarafından çevrili ve içi büyük oranda sıvıyla dolu bir küredir. Gözü oluşturan yapılar kürenin içinde kamara adı verilen üç adet boşluk meydana getirir. En öndeki boşluk kornea ile iris arasında bulunan ön kamaradır. İris ile siliyer cisim arasında ise arka kamara bulunur. Bu iki boşluk siliyer cisim tarafından üretilen hümör aköz adındaki sıvıyla doludur. Lens ile retina arasında göz hacminin büyük bölümünü oluşturan vitröz boşluk bulunur. Bu boşluğu hümör vitröz adındaki jelatinöz kıvamda büyük oranda sudan meydana gelen bir sıvı doldurur. Göz içi sıvılar göz küresinin şeklini korumasını ve göz içi yapıların stabil şekilde kalmasını sağlar.

Gözün Yardımcı Yapıları

Göz küreleri orbita adı verilen, koni şeklindeki, kafatası kemikleri ile çevrelenmiş bir çift çukurda bulunur. Orbitaların arka bölümünde optik sinir ve damar yapılarını geçtiği bir açıklık vardır. Gözler ön bölümde göz kapakları (palpebrae) ile anatomik olarak korumaya alınmıştır. Göz kapaklarını dış yüzü deri, iç yüzü conjunctiva ile örtülüdür. Ayrıca yine göz kapaklarının yapısında bulunan meibom bezleri yaptıkları salgıyla gözyaşının üzerinde yağlı bir tabaka oluşturarak gözyaşının dışarıya akmasını engeller ve gözü kurumaktan korur. Göz kapaklarının uç bölgesinde kirpikler(cilia), göz kürelerinin üst bölgesinde frontal kemiğin üzerine denk gelen bölgede ise kaşlar (supercilium) bulunur. Bunun yanında orbitaların üst lateral bölgesinde yerleşim gösteren göz yaşı bezleri (gl. lacrimalis) salgıladıkları göz yaşı ile gözün sürekli nemli kalmasını sağlar.

Gözün yardımcı yapıları ve lakrimal sistem.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim