Evrensel Ritim

Dilin Yapısı ve Özellikleri, Dil Kasları, Papillalar

31.01.2021
116
Dilin Yapısı ve Özellikleri, Dil Kasları, Papillalar

Dil kaslar ve mukozadan oluşan bir organdır. Ağız içerisinde bulunur ve sindirimde görev alır. Ağza alınan besinlerin etkili şekilde çiğnenmesi ve yutulmasında etkilidir. Dilin yapısı incelendiğinde üst yüzeyinde çok sayıda papilla adı verilen tomurcuk bulunduğu görülür. Papillalar tat tomurcukları olarak da bilinir ve tat algılanmasında görev alır. Dil yüzeyinin farklı bölümleri farklı türde papillalar ile döşelidir. Ayrıca insan dilinin yapısı farklı kaslardan oluşur. Birer çizgili kas olan dil kasları temel olarak dilin yapısını oluşturur ve dile hareket yeteneği kazandırır. Konuşma esnasında harfleri telaffuz etme ve besinleri yutma işlemleri dil sayesinde mümkün olur. Dil; tat alma, çiğneme, konuşma gibi farklı fonksiyonları bulunan bir organdır.

Dilin Yapısı (Dil Anatomisi)

Dil yaklaşık 10 cm uzunluğunda 60-70 gram ağırlığında bir kassal hidrostattır. Dil anatomik olarak kök, gövde ve tepe kısımlarından oluşur. Kök kısmı kaslar vasıtasıyla hyoid kemiğe tutunur. Tepe kısmı ön dişler ile temas eden uç kısımdır. Dilin kök ile tepe kısmı arasında gövde kısmı bulunur.

Dilin alt tarafında frenulum adında bir doku uzantısı bulunur. Frenulum dili ağız tabanına bağlayarak dilin hareketlerini kısıtlar. Frenulum tabanında bulunan caruncula sublingualis adındaki çıkıntı submandibular tükürük bezlerinin açılma deliklerini bulundurur.

Dilin üst yüzeyine “dorsum lingua” yani dil sırtı adı verilir. Dil sırtı medial sulcus tarafından ön arka doğrultuda simetrik olarak ikiye ayrılır. Dil sırtının arka bölümünde ise sili enine kesen terminal sulcus bulunur. Terminal ve medial sulcusların kesişme noktasındaki çukur alan “foramen caecum” olarak adlandırılır.

Dil Papillaları

İnsan dili yüzeyinde papilla adı verilen farklı çeşitlerde küçük çıkıntılar bulunur. Papillalar yapılarında bulunan tat tomurcukları sayesinde tat algılanmasında görev alırlar. İnsan dili üzerinde 4 farklı çeşit papilla bulunur.

  • Papilla filiformes: Dilin arka bölümündeki terminal sulcusa paralel olarak dizilirler. 2-3 mm boya sahiptirler. Dil sırtının ön bölümünde çok sayıda bulunurlar. Üzerlerinde tat tomurcuğu bulunmaz. En yaygın olarak bulunan papillalardır.
  • Papilla fungiformes: Filiform papillalar arasında dağılmış halde bulunan mantar şeklindeki papillalardır. Üzerlerinde bulunan tat tomurcukları sayesinde dilin tat almasında etkili olurlar.
  • Papilla sirkumvallate: Dilin arka bölümünde, terminal sulcusun hemen önünde foramen caecumun iki yanında sıra halinde dizilmiş papillalardır. Boyları 1-2 mm arasında değişir ve 8-12 adet bulunurlar. Papillaların yapısındaki yarıklara dildeki Ebner bezlerinin kanalları açılır. Ebner bezlerinin salgısı papillaların tat algılamasında etkilidir. Üzerlerinde tat tomurcuğu bulunur.
  • Papilla foliatae: Dilin her iki yan kenarında kıvrımlar halinde gözlenen ve tat tomurcuğu içeren papillalardır.
Dilin yapısı

Dil Kasları

Ekstrinsik (Dışsal) Kaslar

  • M. Genioglossus
  • M. Hyoglossus
  • M. Palatoglossus
  • M. Stlyoglossus
  • M. Chondroglossus

İntrinsik (İçsel) Kaslar

  • M. Longitudinalis superior
  • M. Longitudinalis inferior
  • M. Transversus linguale
  • M. Transversus enfilyoslam

Nasıl Tat Alırız?

Dilin besinlerin tadını algılaması dil papillaları üzerinde bulunan tat tomurcukları sayesinde mümkün olur. Ortalama bir insan dili üzerinde 10.000 adet tat tomurcuğuna sahiptir. Sıvı içerisinde çözünmüş olarak dil üzerinde bulunan kimyasal maddeler tat tomurcuklarındaki reseptör hücreleri uyarır. Her tat tomurcuğu 10-50 adet reseptör hücreye sahiptir. Reseptör hücrelerin uyarılması ile oluşan sinirsel uyarılar beyinde değerlendirilerek ağızdaki maddelerin tadı algılanır. Besinlerin tadının algılanmasında koku duyusu da etkili olur. Dilin yüzeyinin her bölgesi bütün tatları algılayabilse de belirli bölümleri bazı tatlara daha hassastır. Dilin arka bölgesi acıya, yan bölgeleri ise tüm tatlara daha duyarlıdır.

İnsan Dili Kaç Farklı Tadı Algılar?

Tatlar insanoğlunun deneyimlerine dayanarak 5 farklı gruba ayrılmıştır (acı, ekşi, tatlı, tuzlu, umami). Ancak ağıza alınan besinlerin ağızda oluşturabileceği binlerce farklı tat kombinasyonu bulunabilir. Ayrıca ağızdaki kimyasalın sıcaklığı, kokusu gibi pek çok parametre de tat duyusu üzerinde etkili olur. Tüm parametreler düşünüldüğünde doğada hissedilmeyi bekleyen milyonlarca farklı tat deneyimi bulunur. İnsan dilinin 5 temel tattan 100.000 farklı aromayı ayırt edebildiği düşünülmektedir.

Kaynaklar:

https://biyologlar.com/dilde-bulunan-papillalar

https://en.wikipedia.org/wiki/Tongue

https://www.visiblebody.com/blog/anatomy-and-physiology-the-terrific-tongue

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279408/

Yazı içi görsel: Open Stax Koleji, 3.0 TARAFINDAN CC, via Wikimedia commons

(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/2407_Tongue.jpg)

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim