Evrensel Ritim

Virüsler Hücreye Nasıl Girer? Virüsün Hücreye Giriş Mekanizması Nasıldır?

25.11.2020
133
Virüsler Hücreye Nasıl Girer? Virüsün Hücreye Giriş Mekanizması Nasıldır?

Virüsler henüz canlı mı cansız mı oldukları dahi tartışmalı olan partiküller olmalarına karşın insan yaşamı için son derece önemli bir yere sahiptirler. Dünya üzerinde en sık görülen enfeksiyonlar viral enfeksiyonlardır. Virüslerin hayvan hücrelerini yani insanı) enfekte etmesi için hücreye girmesi gerekir. Virüslerin hücreye giriş, çoğalma ve çıkış mekanizması oldukça karmaşık reseptör-protein etkileşimlerini içermektedir.

Virüsler Neden Başka Bir Hücreye Girer?

Virüsler 27-3000 nanometre arasında bir büyüklüğe sahip olabilirler. Hareket etmeyen, enerji üretmeyen, solunum yapmayan bir partikülden ibarettirler. Yani virüsler aslında bir hücrenin dışındayken yaşayamazlar. Bu sebeple “zorunlu hücre içi parazit” olarak adlandırılırlar. Yani bir virüsün çoğalması ve dolayısıyla yaşam özelliği kazanması başka bir canlı hücreye girmesine bağlıdır. Virüsler bu sebeple canlı hücrelere girer, çoğalır ve çıkarlar. 

Virüslerin Yapısı

Virüslerin enfeksiyon mekanizmasını anlamak için yapılarını bilmek gereklidir. Virüsler temel olarak bir genetik materyal ve onu çevreleyen bir protein kılıftan ibarettir. Genetik materyal DNA veya RNA’dan biri olabilir. Bu genetik materyali çevreleyen protein kılıf ise kapsid olarak adlandırılır. Kapsid, kapsomer adındaki monomerlerin bir araya gelmesiyle oluşur. Ayrıca bazı virüsler bu protein kılıf üzerinde lipitlerden oluşan zarf adındaki bir tabakaya daha sahip olabilir. Bu yapıları içeren tam bir virüs partikülü virion olarak tanımlanır.

Virüslerin yapısı hakkında daha detaylı bilgi için bu yazıyı okuyabilirsiniz.

Virüsler Hücreye Nasıl Girer?

Virüsler kendilerini kopyalayıp çoğalmak için canlı bir hücreye girerler. Hücreye girdiklerinde genellikle hücrenin kaynakalarını (enzim, aminoasit…) kullanarak kendilerini kopyalarlar.  Hücre tamamen dolduğunda ise ekzositozla veya hücreyi parçalayarak serbestleşirler. Bazı virüs türleri ise hücreye girdikten sonra uzun süreler boyunca çoğalmadan latensi adı verilen sessiz durumda kalabilirler. Virüslerin canlı hücreye girmesinin ilk aşaması tutunmadır.

Virüsün Hücreye Tutunması

Tutunma virüsün konak hücre üzerindeki reseptörlere bağlanması ile meydana gelir. Bazı virüslerde tek reseptör etkileşimi yeterli olabilirken bazılarında birden çok reseptör (koreseptörler) gerekli olabilir. Virüsün konağa tutunması için uygun reseptörün bulunması şarttır. Bu sebeple farklı virüsler farklı konak hücreleri enfekte edebilirler. Virüsün konak hücrenin üzerindeki reseptörlere tutunması rasgele çarpışmalar sonucu meydana gelir. Bu durumda ortamda ne kadar fazla virüs bulunursa konak hücrenin virüsle enfekte olma olasılığı da o kadar artar.

Virüsler konağa genellikle “lipid yığınları” adındaki özel bölgelerden tutunur. Bu bölgeler daha az su içeriğine ve daha yüksek lipid, kolesterol oranına sahiptir. Bu bölgeler stabil bir tutunma için daha uygun koşullar sağlamaktadır.

Virüsün reseptöre tutunması ilk aşamada elektrostatik olarak gerçekleşir. Sonraki aşamada ise virüs partikülü ile reseptör arasında meydana gelen etkileşimler ile güçlü bir bağlanma meydana gelir. Tutunma sırasında konak üzerindeki resptörler temel olarak virüs kapsidi üzerinde bulunan bazı yapılarla etkileşime girerler. Örneğin HIV tip 1 virüsünde tutunma virüs zarfının dış yüzeyinde yer alan çıkıntı yapıları ile gerçekleşir.

Virüsler üzerlerindeki çıkıntılarla konak hücreye tutunur.

Virüsün Hücre Zarını Geçerek Konak Hücreye Girişi

Virüs konak hücrenin yüzeyine tutunmasının ardından hücreye girmek için sahip olduğu protein kılıftan sıyrılmalı veya bütün halde hücreye girmelidir. Bazı virüsler reseptör aracılı endositoz ile bir endozom oluşturarak bütün halde hücreye girer ve hücre içinde kapsid parçalanır. Bazı virüsler ise konak hücrenin membranı üzerinde oluşturdukları por adındaki delikler ile hücreye girer.

Zarflı virüslerin hücreye girişi ise zarf ile hücre membranının benzer yapıda olması sebebiyle görece daha kolaydır. Özel füzyon proteinleri sayesinde hücre zarı ile zarf arasında füzyon meydana gelir ve viral genom oluşan füzyon porundan hücreye giriş yapar. Füzyonun gerçekleşmesi için bazı koreseptörler veya proteinler gerekebilir.

Hücreler hakkında daha fazla bilgi için bu yazıyı okuyabilirsiniz.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim