İşleyiş 40 0

Karıncaları Zombiye Dönüştüren Mantar: O. Unilateralis

Ophiocordyceps unilateralis tropikal orman ekosistemi ve sıcak ılıman ekosistemde yaşayan bir mantar türüdür. Brezilya, Avusturalya, Tayland’daki yağmur ormanlarının yanı sıra Japonya ile ABD’nin Güney Carolina ve Florida eyaletlerinin ılıman ormanlarında görülür. İlk defa 1859 yılında İngiliz doğa bilimci Alfred Russel Wallace tarafından keşfedilmiştir.

O. unilateralis adındaki bu mantar türünü diğer mantarlardan ayıran belirgin bir özelliği bulunmakta. Bu mantar belirli bir türdeki karıncayı enfekte etmesinin ardından karıncanın sinir sistemini ele geçirir. Sinir sistemi mantar tarafından ele geçirilen karınca o andan itibaren mantarın emrine giren ve adeta mantar ne istiyorsa onu yerine getiren bir zombi karıncaya dönüşür. Karıncayı ele geçiren mantarın amacı ise kendisi için yaşamaya uygun bir bölge bulmak ve karıncanın kendisini o bölgeye taşımasının ardından karıncadan kurtulup hayatına devam etmektir.

O. Unilateralis Karıncayı Nasıl Ele Geçirir?

O. unilateralis mantarının bir karıncayı ele geçirmesi hayat döngüsünün bir parçası olarak görülebilir. Mantarın hayat döngüsünü devam ettirebilmesi için öncelikle C. Leonardi başta olmak üzere marangoz karınca türünden bir karıncayı enfekte etmesi gerekir. Karıncanın enfekte edilmesi sırasında ilk olarak mantar sporlarının karıncanın dış iskeletine tutunması gerekir. Tutunmanın ardından mantar tarafından salgılanan çeşitli enzimler ve mekanik basıncın etkisiyle sporlar infiltrasyona uğrar yani karıncanın vücuduna girer.

Mantar karıncanın vücuduna girmesine müteakip çoğalmaya ve sayısını arttırmaya başlar. Bilhassa karıncanın beyninin yakınlarında yeterli sayıya ulaşan mantar hücreleri çeşitli kimyasal bileşikler salgılar. Bu salgıların hedefi karıncanın merkezi sinir sistemini, dolayısıyla da karıncanın kendisini ele geçirmektir.

Sinir sistemi mantar tarafından ele geçirilen karınca artık bir “zombi karınca”ya dönüşmüştür. Zombi karıncanın sıradaki hedefi orman tabanından belirli bir yükseklikteki bir bitkiye tırmanmaktır. Mantarın yaşaması için uygun sıcaklık, nem gibi koşulları karşılayan bir yer (genellikle yaprakların alt tarafı) bulan karınca artık sıradaki işleme geçmek için hazırdır.

Uygun koşullara sahip yaprağın bulunmasının ardından karınca yaprağı bütün gücüyle ısırır. Bu ısırma karınca öldükten sonra bile karıncanın baş aşağı asılı kalmasını sağlayacak şekilde bir kenetlenmeyi sağlar. Yaprağa tutunmanın ardından 4 – 10 günlük bir süre içerisinde mantar hücreleri karıncanın kafasında çoğalır, kafayı parçalayarak ve tüketerek ortaya çıkar. Sonuçta karıncanın yaprağa tutunduğu yeri bir çeşit kök haline getiren mantar yeniden var olmuş, karınca ise mantarın ona verdiği görevi tamamlayarak ölmüştür.   

Mantar tarafından ele geçirilmiş ve öldürülmüş bir karınca.

Karıncanın Zombiye Dönüşümü

Karınca enfekte olmasının ardından kolonideki diğer karıncalardan farklı olmayan bir kuluçka dönemi geçirir. Daha sonra sayılarını arttıran mantar hücreleri karıncayı ele geçirir ve davranışlarını yönetmeye başlar. Bu davranışsal manipülasyonların ortaya çıkmasında mantar hücrelerinin salgıladığı biyoaktif bileşiklerin rol oynadığı düşünülmekte. Mantar hücreleri tarafından salgılanan sfingosin, GBA ve hipoksantin gibi maddelerin karıncanın sinir sisteminin ele geçirilmesinde etkili olduğu düşünülmekte.

Kaynaklar:

https://en.wikipedia.org/wiki/Ophiocordyceps_unilateralis#Natural_products

https://www.nationalgeographic.com/animals/2019/04/cordyceps-zombie-fungus-takes-over-ants/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.