Evrensel Ritim

Sinir Sisteminin Hücreleri

09.04.2021
166
Sinir Sisteminin Hücreleri

Sinir Sistemi insan vücudunun yönetim ve kontrol merkezidir. Vücuttan ve vücudun bulunduğu ortamdan elde edilen veriler periferik sinir sistemi ile merkezi sinir sistemine iletilir. Merkezi sinir sisteminde yapılan değerlendirmenin ardından oluşan çıktı periferik sinir sistemi ile vücudun gerekli bölümlerine iletilir.

Sinir sistemi vücutta üstlendiği bu kompleks görevleri yerine getirmek için farklı yapı ve görevlere sahip hücrelere ihtiyaç duyar. Sinir sistemini oluşturan 2 temel hücre sınıfı bulunur. Sinir sisteminin birinci ve temel hücreleri “sinir hücresi” olarak da bilinen nöronlardır. Nöronlar periferik ve merkezi sinir sisteminde oluşturdukları karmaşık ağ ile sinir sistemindeki verinin işlenmesi ve iletimi süreçlerinde rol oynar.

Sinir sisteminin nöronlardan sonraki 2. hücre grubu nöroglia hücrelerdir. Nöroglia hücreleri sinir sisteminde temel görevi yerine getirmekte olan nöronlara destek olan hücrelerdir. Nöronlar arasındaki boşluğu doldurmak, metabolik destek gibi görevleri üstlenirler. Sayısal ve kütlesel olarak sinir sisteminin önemli bir bölümü glial hücreler tarafından oluşturulur.

Nöronlar (Nörositler)

Nöronlar sinir sisteminin temel hücreleridir. Temel görevleri impuls olarak adlandırılan iletiyi bir noktadan diğerine taşımaktır. Bir impulsun nöron boyunca iletimi elektriksel olarak gerçekleşir. İmpulsun bir nörondan diğerine geçişi ise kimyasal iletimin yapıldığı sinapslardan sağlanır. Sinapslar iki nöronu birbirine bağlayan temas bölgelerine verilen isimdir.

Nöronların Yapısı

Nöronlar yapısal olarak incelendiğinde temelde hücre gövdesi, akson ve dendritlerden oluştuğu görülür. Akson ve dendritler hücre gövdesinden çıkan ve diğer hücrelerle olan iletişimi sağlayan uzantılardır. Bir nöron gövdesinin çapı yaklaşık 0.1 milimetreyken aksonunun boyu 1 metreye ulaşabilir. Akson ve dendritlerin hücre gövdesine göre konumu nöronun türüne göre değişiklik gösterebilir.

Nöronların histolojik yapısı fonksiyonlarına göre bir takım farklılıklar gösterse de temel olarak diğer somatik hücrelerle aynıdır. Nöronlar hücre zarının çevrelediği sitoplazma ve organellerden meydana gelir. Organeller arasında bol miktarda granüllü ve düz endoplazmik retikulumla birlikte bol miktarda mitokondri bulunur. Nörondaki golgi kompleksleri büyük oranda hücre gövdesindeki nükleus çevresinde bulunur. Nöronların hücre iskeleti ise sitoplazmada bulunan mikrotübül, mikrofilament ve ara filamentlerden oluşur.

Nöron Çeşitleri

Nöron kavramı temel olarak aynı hücre grubunu ifade etse de nöronlar kendi içlerinde yapısal ve fonksiyonel olarak bir takım farklılıklar gösterir. Bu farklılıklar nöronların çeşitli biçimlerde sınıflandırılmasını sağlar. Örneğin nöronlar gövdeden çıkan akson ve dendritlerin sayısı baz alınarak bipolar, unipolar, pseudounipolar ve apolar olmak üzere 4 farklı gruba ayrılmıştır. Fonksiyonlarına göre ise motor, duyusal ve merkezi nöronlar olmak üzere 3 farklı gruba ayrılabilirler.

Nöron çeşitleri

► Nöronlar hakkında daha fazla bilgi için bu yazıya göz atın.

Nöroglia Hücreleri

Sinir sisteminde nöron sayısının 10 katı kadar glia hücresi bulunur. Beynin ağırlığının yarısından fazlasını yine glia hücreleri oluşturur. Glia hücrelerinin temel görevi sinir sisteminin ve onu oluşturan nöronların çalışması için optimum koşulları sağlamaktır. Glia hücrelerinin görevleri temel olarak şunlardır:

► Nöronları sarmak ve nöronlar arasındaki boşlukları doldurmak suretiyle mekanik destek sağlamak.

► beyindeki ölü hücreleri (her gün ölen 100 bin nöron) ve yabancı mikroorganizmaları uzaklaştırmak

► Nöronlara metabolik destek sağlamak ve miyelin kılıfın üretilmesi

Glia Hücresi Çeşitleri

Merkezi Sinir Sisteminde Bulunan Glialar:

Astrositler: En büyük boyutlu makroglia olarak da adlandırılan glia hücreleridir. Sinir dokusundaki ölen hücrelerin yeri astrositler tarafından doldurulur. Protoplazmik astrositler yalnızca gri cevherde bulunurken fibröz astrositler gri ve beyaz cevherde bulunur.

Oligodendrositler: Merkezi sinir sisteminde miyelin üretiminden sorumlu hücreleridir. Genellikle aksonlar arasıda sıralı olarak dizilmiş şekilde bulunurlar.

Ependim Hücreleri: Beyin ve medulla spinalisteki boşlukları dolduran ve beyin omurilik sıvısının üretiminde görev alan hücreleridir.

Nöron ve glia hücreleri

Periferik Sinir Sisteminde Bulunan Glialar:

Schwann hücreleri: Periferik sinir sisteminde miyelin kılıf üretiminden sorumlu hücrelerdir.

Enterik Glialar: Enterik sinir sisteminde bulunan gastrointestinal fonksiyonlar üzerine etkileri bulunan glia hücreleridir.

Uydu (manto) Hücreleri: Periferik sinir sistemindeki nöronlara koruma ve besin desteği sağlayan glia hücreleridir. Nöronal ortamın düzenlenmesinde etkilidirler.

Yazı içi 2. görsel: OpenStax, CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0, via Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1209_Glial_Cells_of_the_CNS-02.jpg)

Daha Fazla Bilgi için:

https://www.albany.edu/faculty/cafrye/apsy601/Ch.02cellsofthenervoussystem.html#:~:text=There%20are%20two%20broad%20classes,%2C%20%26%20Webster%2C%201976).

https://en.wikipedia.org/wiki/Neuron

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5233670/

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim