Evrensel Ritim

Nöron Nedir, Nöron Yapısı, Nöron Çeşitleri, Nöronun Kısımları

03.12.2020
550
Nöron Nedir, Nöron Yapısı, Nöron Çeşitleri, Nöronun Kısımları

Nöronlar veya diğer adıyla sinir hücreleri sinir sisteminin temel hücreleridir. Nöronlar elektriksel olarak uyarılabilen ve bu uyarıyı farklı komşu hücrelere iletebilen hücrelerdir. Nöronun temel görevi aldığı uyarıyı bir yerden başka bir yere iletmektir. Bu iletim elektriksel olarak sağlanır. Nöronlar temel olarak bir gövde ve gövdeden bir uzantı şeklinde çıkan aksona sahiptirler. Nöron gövdesinin çapı yalnızca 0,1 mm olmasına karşın aksonun boyu 1 metreye kadar ulaşabilir. Bu şekilde iletiyi vücudun uzak bölgeleri arasında hızlı bir şekilde taşıyabilir.

Nöronun Yapısı

Nöronun yapısı incelendiğinde temel olarak bir soma (hücre gövdesi) ve ona tutunmuş bir aksondan meydana geldiği görülür. Soma nöronun ana gövdesidir ve çekirdeği yapısında bulundurur. Somanın çapı 4-100 mikrometre arasında değişir. Hücre nükleusunun somada bulunması sebebiyle protein üretimi de büyük oranda somada gerçekleşir. Hücrenin organelleri de somada yoğunlaşmıştır.

Soma üzerinde ağaç dallarına benzeyen çıkıntılara sahiptir. Bu hücre zarı ve sitoplazmadan oluşan çıkıntılar dendrit olarak adlandırılır.  Dendritler farklı hücrelerden gelen uyarıların ilk olarak alındığı yapılardır. Dendritler tarafından alınan uyarılar önce somaya oradan da aksona elektriksel olarak iletilir.

Nöronda somadan çıkan uzun genellikle tek kablo benzeri çıkıntı akson olarak adlandırılır. Sinir hücreleri genellikle tek bir aksona sahip olsa da farklı hücreler sistemin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde birden fazla sayıda aksona da sahip olabilir. Aksonun somadan çıktığı bölge akson tepesi olarak adlandırılır. Akson tepesinin ardından belirli bir yol boyunca devam eden akson dendritlerde olduğu gibi çeşitli çatallanmalar göstererek sonlanır. Aksonun sonlandığı bu bölgeye akson terminali adı verilir.

Nöron yapısı.

Nöron Çeşitleri

Nöronlar yapılarına veya fonksiyonlarına göre farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Nöronlar fonksiyonlarına göre duyusal nöronlar, motor nöronlar ve ara nöronlar olmak üzere üçe ayrılır. Duyusal nöronlar çevreden gelen uyarılarla aktive olan ve bu duyusal uyarıyı iletmekle görevli nöron çeşididir. Dokunma, görme, işitme gibi girdiler duyusal nöronlar vasıtasıyla merkezi sinir sistemine iletilir.

Motor nöronlar merkezi sinir sisteminden çıkan uyarıları vücudun çeşitli bölgelerine taşımakla görevli nöronlardır. Kasları harekete geçirmek veya salgı bezlerinin salgı üretmesini sağlamak motor nöronların görevleridir. Ara nöronlar (internöronlar) ise motor ve duyusal nöronlar arasında bağlantı kuran nöronlardır. Ara nöronlar duyusal ve motor nöronlar arasında impuls iletiminin yanı sıra kendi aralarında da karmaşık bağlantılar kurabilirler.

Nöronlar yapılarına göre bipolar, unipolar, pseudounipolar ve multipolar olmak üzere dörde ayrılır. Unipolar nöronlar gövdelerinden çıkan tek bir aksona, bipolar nöronlar ise gövdelerinde çıkan iki farklı aksona sahiptir. Multipolar nöronlar göveden çıkan bir aksonun yanı sıra çok sayıda dendrite sahiptir. Pseudounipolar nöronlarda ise somadan çıkan tek bir uzantı hem akson hem de denritleri oluşturur. Bunlar haricinde akson ve dendritlerin ayırt edilemediği anaksonik nöronlar da bulunur.

Nöron çeşitleri

Nöron Bağlantıları: Sinapslar

Aksonun temel görevi uyarıyı uzun bir yol boyunca iletmektir. Aksonun uyarı (impuls) iletimi elektriksel olarak gerçekleşir. Nöron boyunca elektriksel olarak iletilen uyarı başka bir hücreye geçmesi gerektiğinde sinaps adı verilen hücre bağlantılarından faydalanır. Sinapslar 2 sinir hücresini birbirine bağlayan ve iletişim kurmalarını sağlayan temas bölgeleridir. Uyarının sinapsda iletimi sinapsın türüne göre farklılık gösterir. Sinapslarda kimyasal veya elektriksel olarak impuls iletimi gerçekleşebilir. Bir nöron sinapsalar vasıtasıyla pek çok nöronla karmaşık bağlantılar kurabilir. Beyinde 1 nöron başına 40 bin sinaps düşmektedir.

Nöral iletim ve sinapslar hakkında daha fazla bilgi için bu yazıyı okumanızı öneriyoruz.

Daha fazla bilgi için kaynaklar:

https://en.wikipedia.org/wiki/Neuron#Anatomy_and_histology

https://qbi.uq.edu.au/brain/brain-anatomy/types-neurons

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim