Hücreler 89 0

Lenfositlerin Görevleri ve Özellikleri

Lenfosit Nedir?

Lenfositler kanda dolaşan lökositlerin %20-40 kadarını oluşturan,8-12 mikron çapında büyük çekirdekli ve dar stoplazmalı akyuvar hücreleridir. Görevleri vücuttaki yabancı antijenlerle savaşmak ve onları etkisiz hale getirmektir. Kandaki çoğu hücre gibi kemik iliğindeki pluripotent karakterdeki kök hücrelerden hematopoez ile farklılaşarak oluşurlar. Kemik iliğindeki myeloid kök hücreler immun sistem hücrelerinden miyeloid seri hücrelerine (nötrofil, bazofil, monosit…) farklılaşırken lenfoid kök hücreler lenfositlere farklılaşır. Lenfositler kazanılmış bağışıklığın primer hüreleridir. Yüzeylerindeki antijene spesifik reseptörler antijeni tanımalarını, aktive olmalarını ve antijene immun yanıt oluşturmalarını sağlar.

Lenfositlerin Özellikleri

Ürettikleri antikorların sayesinde humoral ve hücresel immun yanıtın oluşmasını sağlarlar. Antijene karşı oluşacak immun yanıtın tipi ve şiddetinin ayarlanması da yine lenfositlerce kontrol edilir. Yetişkin bir insanın vücudunda 1012 adet lenfosit bulunur. Her gün yaklaşık 109 adet lenfosit üretilerek kana verilir. Enfeksiyonlara yanıt olarak sayıları artabilir ve bu durum lenfositoz olarak adlandırılır. Lenfositler kemik iliğinde üretilmelerinin ardından primer lenfoid organlar olan kemik iliği ve timüs bezine giderek olgunlaşırlar. Ardından kan yoluyla vücuttaki lenfoid organlara giderek buralara yerleşir ve gerektiğinde antijenlerle savaşırlar. B lenfosit, T lenfosit ve doğal katil hücreler olmak üzere 3 çeşit lenfosit hücresi bulunur. Bu hücreler mikroskop altında ayırt edilemeyecek kadar benzeseler de birbirlerinden farklı görevlere, antijen yapılarına ve olgunlaşma bölgelerine sahiptirler.

Lenfositler ve özellikleri

T Lenfositlerin Görevleri, T Lenfosit Çeşitleri ve Özellikleri

● Dolaşımdaki lenfositlerin %80’ini T lenfositler oluşturur. T lenfositler kemik iliğinde üretilmelerinin ardından timüs bezinde olgunlaşırlar. Üretilen hücrelerin çoğu olgunlaşmayı tamamlayamadan ölür ve makrofajlarca ortadan kaldırılır. Olgunlaşan hücreler (üretilenin %2’si) antijen spesifik reseptör üretme yeteneğine sahip immun hücrelere dönüşür ve periferik lenf nodlarına giderler.

● T lenfositler hücre etkileşimleri ve sitokinler vasıtasıyla bağışık yanıtın kontrolünü sağlarlar. Gerekli bağışık yanıtın aktivasyonu ve gerektiğinde baskılanması T lenfositler sayesinde mümkün olur. Vücuttaki virüsle enfekte hücreler ve vücuda yabancı hücreler T lenfositler tarafından doğrudan öldürülür.

● T lenfositler yüzeylerinde farklı membran molekülleri içerir. Adhezyon molekülleri, sitokin reseptörleri, aksesuar moleküller, CD4-CD8 koreseptörleri ve çeşitli reseptörler (TCR) T lenfositlerin membranları üzerinde bulunur. Reseptörleri alfa ve beta zincir içeren T lenfositler antijen bağımlı immun yanıttan sorumluyken gama ve delta zinciri içeren reseptörleri bulunduranlar doğal bağışıklığın sağlanmasından sorumludur.

● Taşıdıkları koreseptöre göre CD4+ T lenfositler (T helper,Th) ve CD8+ T lenfositler (sitotoksik, Tc) bulunur. T helper hücreler edinsel immun yanıtın başlatılması ve düzenlenmesinde görev alırlar. Antikor üretimini uyarırlar ve fagositlerin çalışmasına katkıda bulunurlar. T helper hücreler Th1, Th2… gibi farklı yeteneklere sahip alt sınıflara ayrılırlar. Sitotoksik T lenfositler aktive olduklarında vücutta dolaşarak düşman hücreyi arar ve bulduğunda yabancı veya enfekte olmuş hücreleri apoptoza sürükleyerek veya hücre zarını parçalayan maddeler salgılayarak öldürürler. T helper hücreler sınıf 2 MHC ile sunulan antijeni tanırken sitotoksik T lenfositler sınıf 1 MHC ile sunulan antijeni tanır.

B Lenfositlerin Görevleri ve Özellikleri

● Dolaşımdaki lenfositlerin %15 kadarını B lenfositler oluşturur. B lenfositler kemik iliğinde üretilmelerinin ardından yine kemik iliğinde olgunlaşırlar. Olgunlaşan B lenfositler lenfoid dokulara göç eder ve antijenle karşılaşmalarının ardından aktif hale geçerler. Aktifleşen hücreler başkalaşıma uğrayarak plazma hücrelerine dönüşür. Plazma hücreleri antijene özgü antikordan çok miktarda üreterek humoral immunitenin oluşmasına katkıda bulunur.

● Her bir B lenfositin taşıdığı yüzey antikoru tek bir antijene özgüdür. Yani her B lenfosit tek bir antijene karşı antikor yanıtı oluşturabilir. Bu sebeple binlerce çeşit antijenin her birine özgü reseptörler taşıyan binlerce çeşit B lenfosit vücutta daima hazır bulunur.

● Antijenle aktive olmuş B lenfositler ile T lenfositler arasındaki etkileşimler sayesinde lenf nodlarında germinal merkezler oluşur. Germinal merkezdeki etkileşimler sonucu B lenfositlerin bir kısmı hafıza B hücrelerine dönüşür. Hafıza hücreleri aynı antijenle tekrar karşılaşılması durumunda daha hızlı ve etkili yanıt oluşturulmasını sağlar.

Doğal Katil Hücrelerin (NK) Görevleri ve Özellikleri

● Kandaki lenfositlerin %5-10 kadarını oluşturan büyük granüllü lenfositlerdir. Tümör hücreleri ve virüsle enfekte hücrelerin öldürülmesinde görev alırlar. Antijene spesifik reseptörleri bulunmadığı gibi antijene özgüllük de göstermezler. İnterferon ve sitokinler ile aktif hale gelirler. Aktif hale gelen hücreler sitotoksik granüller salgılayarak düşman hücreyi öldürür. MHC 1 ifadesi azalmış veya bulunmayan hücrelere saldırırlar. Doğal katil hücreler bu özellikleri ile doğal bağışıklığın bir parçasını oluştururlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.