Evrensel Ritim

Bakteri Hücre Duvarının Yapısı ve Özellikleri

24.11.2020
912
Bakteri Hücre Duvarının Yapısı ve Özellikleri

Bakteriler zarla çevrili bir genetik materyali, yani nükleusu, bulunmayan tek hücreli prokaryotik canlılardır. Yaklaşık 4 milyar yol önce ortaya çıktıkları ve 3 milyar yıl boyunca Dünya’daki en yaygın organizma olarak kaldıkları düşünülmektedir. Ökaryotik hücrelere kıyasla daha az karmaşıktırlar. Yalnızca ribozom organeline sahip olan son derece ilkel canlılardır. Bakterilerin hücre zarlarının üzerinde hücre duvarı adında destekleyici bir tabaka bulunur. Mantar ve bitki hücrelerinin de hücre duvarına sahip olmasına karşın bakterilerin hücre duvarı tamamen farklı yapıdadır.  Hücre duvarı bakterilerin hayatta kalması için son derece hayati bir rol üstlenir.

Bakterilerin Genel Yapısı

Bakteriler yapısal olarak son derece basit canlılardır. Temelde bir sitoplazma ve onu çevreleyen bir hücre zarından oluşurlar. Sitoplazmada bulunan tek organel ribozomdur. Ribozom haricinde sitoplazmada zarla çevrili olmayan genetik materyal dağınık olarak bulunur. Bunun yanında protein ve lipid yapılı çeşitli granüller de sitoplazmada bulunur.

Bakterilerin hücre zarı diğer standart hücre zarları gibi çift katlı fosfolipid tabakadan ve bu fosfolipid tabakanın üzerinde bulunan bir takım reseptör, protein, kanal ve enzimlerden oluşur. Hücre zarının oluşturduğu katlantılardan meydana gelen mezozom yapısı bakterinin enerji üretmesinde görev alır.

Bakteriler hareket edebilmek veya bir yüzeye tutunabilmek gibi amaçlarla üzerlerinde flajella ve pilus yapılarını bulundurabilir. Antijenik özelliği olan bu yapılardan flajella hareketi, pilus ise kolonizasyon sırasında tutunmayı sağlar. 

Bakteri Hücre Duvarı Nedir, Ne İşe Yarar?

Bakteriler, mantarlar, algler ve arkeler hücre zarının dış bölümünde bir hücre duvarı bulunduran canlılardır. Hücre duvarının temel görevi bakterilere yapısal destek sağlamaktır. Osmotik basınç değişiklikleri hücreler için ölümcül olabilecek bir durumdur. Bakteriler hücre için ölümcül olabilecek bu basınç değişikliklerini dengelemek için yapısal bir desteğe ihtiyaç duyar. Bunu da oluşturduğu kompleks yapılı hücre duvarıyla sağlar.

Kısaca hücre duvarının temel görevi bakteriyi osmotik ve mekanik strese karşı korumaktır. Bakteri hücresi üzerinde oluşacak osmotik ve mekanik basıncı dengelemek amacıyla hücre duvarı bakteri hücre zarının üzerinde onu saracak şekilde konumlanmıştır. Fiziksel strese direnmesi amacıyla hücre duvarı yapısındaki güçlü bağlar sayesinde son derece mukavemetli bir yapıya sahiptir.

Bakteri Hücre Duvarının Yapısı

Bakteri hücre duvarının ana bileşeni peptidoglikandır. Peptidoglikan (murenin olarak da adlandırılır), N-asetilglukozamin ve N-asetilmuramik asidin birbirine bağlanmasıyla oluşur. Bu iki şeker molekülünün birbirine bağlanması kovalent bağ ile olur ve bu sayede son derece güçlüdür. Bu güçlü bağlanma da hücre duvarının mekanik strese olan direncini açıklar.

İki şeker molekülünün birbirine bağlanmasıyla oluşan peptidoglikanlar peptid zincirlerinin oluşturduğu çapraz köprüler ve yan zincirler sayesinde birbirlerine tıpkı bir örgü yapısı oluşturuyormuş gibi tutunurlar. Bu çapraz bağlar ve yapıdaki kovalent bağlar sayesinde yekpare ve dayanıklı bir peptidoglikan tabakası meydana gelmiş olur.

Gram pozitif bakterilerin hücre duvarı, peptidoglikan tabakanın üzerine duvara bağlı bir takım proteinler ve teikoik asit adındaki şeker-fosfat moleküllerinin tekrarlayan alt ünitelerini içerir. Teikoik asit peptidoglikan tabakayı tamamen kat edip diğer yüzeye ulaşıyorsa lipoteikoik asit olarak adlandırılır. Gram negatif bakterilerin hücre duvarı ise gram pozitif bakterilerinkinden farklılıklar gösterir.

Gram pozitif ve negatif bakterilerin hücre duvarı farkları..

Gram Pozitif Bakterilerin Hücre Duvarı

Gram pozitif bakterilerin hücre duvarı gram negatif bakterilerin hücre duvarından daha kompleks bir yapıya sahiptir. Gram pozitif bakterilerin hücre duvarları ince peptidoglikan tabakaya ek olarak onun üzerinde bulunan bir dış membrana sahiptir. Bu dış membran lipid, protein ve polisakkaridlerden oluşan bir lipopolisakkarid tabakasıdır. Bu haliyle dış membran fosfolipid tabakadan oluşan hücre zarından ayrılır.

Hücre duvarını oluşturan dış membran ile peptidoglikan tabaka arasında periplazmik aralık bulunur. Periplazmik alan jel benzeri bir sıvı ile doludur ve çeşitli proteinleri ve enzimleri içerir. Ayrıca dış membran üzerinde bulunan porin adındaki proteinler çeşitli maddelerin hücre içi ile dışı arasında geçişini sağlar.

Gram pozitif ve negatif hücre duvarının farkları.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim