Evrensel Ritim

Neden Ateşleniriz, Ateşlendiğimizde Neden Üşürüz?

27.11.2020
119
Neden Ateşleniriz, Ateşlendiğimizde Neden Üşürüz?

İnsan sabit vücut sıcaklığına sahip “sıcak kanlı” bir canlıdır. İnsanın vücut sıcaklığı, sıcaklığın ölçüldüğü vücut bölgesine göre küçük farklılıklar gösterebilir. Ağızdan yapılan ölçümlerde normal sıcaklık aralığı 36,5 – 37,2 arasındadır. Koltuk altından ölçümlerde 37, rektal bölgeden yapılan ölçümlerde ise 38 dereceye kadar olan değerler normal kabul edilir. Kısaca sağlıklı bir insan vücudunun sıcaklığı genel olarak 36-38 derece aralığındadır.

İnsan vücut sıcaklığı gün içerisinde küçük değişimler gösterme eğilimindedir. Gün içerisinde vücut sıcaklığı ortalama 0,6 derece değişim gösterir. İnsan vücudunun sıcaklığı sabah erken saatlerde en soğukken akşam saatlerinde en sıcak değerlerine ulaşır.

Ateş ise vücut sıcaklığının 38 derece veya üzerine çıktığı durumlar için kullanılan bir ifadedir. Başka bir deyişle vücut sıcaklığının 1-4 derece yükselmesi ateş olarak tanımlanır. Vücut sıcaklığının 39,5 dereceyi geçmesi ise yüksek ateş olarak tanımlanmaktadır.

Vücut sıcaklığının nasıl düzenlendiğiyle alakalı daha fazla bilgi için bu yazıyı okumanızı öneriyoruz.

Vücut sıcaklığının gün içindeki seyri.

Neden Ateşleniriz?

Vücut sıcaklığının yükselmesi, yani ateşlenmek, insan vücudunun sahip olduğu bağışıklık sisteminin bir yanıtıdır. Bu yanıt vücudun bir enfeksiyona veya farklı bir hasara karşı oluşturduğu önemli bir semptomdur. Kısaca ateş, insan vücudunun bir hasara karşı savaştığını gösteren bir belirtidir. Ateş nedeni olan pek çok farklı durum mevcuttur. Alejiler, bakteriyal- viral enfeksiyonlar, kötü huylu tümörler ateş sebeplerinden bazılarıdır. Sebebi saptanamayan ateş de bulunabilir. Baş ağrısı, kas-eklem ağrıları, halsizlik, sıcak-soğuk hissetme nabız artışı ateşin belirtileri arasındadır. Yenidoğan ve yaşlı kişilerde ateş semptomu genellikle görülmez.

Ateşin Faydaları Nelerdir?

Vücudun normal sıcaklığını arttırmasının enfeksiyonlarla savaşmada bir takım faydaları vardır. Vücut sıcaklığının yükselmesi birçok mikroorganizmanın üremesini yavaşlatmakta ve azaltmaktadır. Enfeksiyonla savaşan hücreler (lökositler) vücut sıcaklığının yükseldiği durumda enfeksiyon etkeniyle daha etkili şekilde mücadele eder. Ayrıca ateş, lenfositlerin mikrobiyal antijenlere olan duyarlılığını da arttırmaktadır.

Vücut Sıcaklığı Nasıl Yükselir?

Vücut sıcaklığının regülasyonundan sorumlu organ hipotalamustur. Beynin orta hattında talamusun alt komşuluğunda bulunan hipotalamus, vücut sıcaklığının yanı sıra kan basıncı, sıvı dengesi, uyku uyanıklık döngüsü gibi otonom olayları da düzenler. Hipotalamusun vücut sıcaklığını arttırmaya karar vermesi kanda algıladığı bazı kimyasallar ile mümkün olur. Kanda bulunan pirojen adındaki maddeler hipotalamusu uyarır ve vücut sıcaklığının artışına primer olarak sebep olur. Endojen olarak IL-1, IL-6, TNF; eksojen olarak ise virüsler, bakteriler, ilaçlar pirojen olabilir.

Kandaki pirojenler kan beyin bariyerini aşarak (veya bariyerin olmadığı yerlerden) beyne ulaşır. Hipotalamus uyarılmasının ardından vücut sıcaklığını yükseltme kararı alır ve bu amaçla sempatik sinir sistemini harekete geçirir. Sempatik sinir sisteminin uyarılması neticesinde derideki damarlarda vazokonstriksyon (daralma) meydana gelir. Bu daralma deriden ısı kaybını azaltır ve hücrelerde ısı üretimini arttırır. Neticede ısı kaybının azalması ve üretiminin artmasıyla vücut sıcaklığı da artar.

Ateşlendiğimizde Neden Üşürüz ve Titreriz?

Hipotalamus vücut sıcaklığını ayarlamada kullandığı yöntem basittir. Hipotalamus vücut sıcaklığı için bir değer belirler ve sıcaklığı daima o değerde tutmaya çalışır. Örneğin sağlıklı bir insanda vücut sıcaklığı 37 derecedir. Fiziksel aktivitenin artışı vücutta üretilen ısıyı ve dolayısıyla vücut sıcaklığını arttıracaktır. Bu durumda bunun farkında varan hipotalamus 37 dereceyi geçen vücut sıcaklığı için acilen önlem alacak ve teleme gibi bir dizi fizyolojik tepkiyle sıcaklığı 37 dereceye düşürmeye çalışacaktır. Vücut sıcaklığının düştüğü senaryoda ise titreme gibi tepkiler oluşturarak vücut sıcaklığını yükseltmeye çalışır. Peki ateş durumunda neden üşürüz?

Ateş durumunda hipotalamus sahip olduğu referans değeri arttırmıştır. Yani eskiden 37 derece hipotalamus için yeterli vücut sıcaklığıyken artık bu değer 39-40 hatta 41 değerine ulaşmıştır. Ancak sizin vücudunuz hala 37-37,5 dercedir. Bu durumda vücut sıcaklığınız düştüğünde ne oluyorsa o olur. Üşürsünüz çünkü hipotalamus vücudun olması gerekenden düşük sıcaklıkta olduğunu ve arttırılması gerektiğini düşünmektedir. Bunun için sizi üşüterek bir şeyler giyinmeye zorlar. Hatta titremenize sebep olur. Ta ki vücut sıcaklığının normal değerini yeniden “eski normal”e düşürene dek.

Hipotalamus hakkında daha fazla bilgi için bu yazıyı okumanızı öneriyoruz.

Daha fazla bilgi için kaynaklar:

https://www.everydayhealth.com/cold-and-flu/why-do-we-get-chills-with-a-fever/

https://www.aljazeera.com/features/2020/4/28/doctors-note-why-do-we-get-fevers

https://www.medicalnewstoday.com/articles/321889#A-temperature-sensitive-signaling-pathway

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim