Evrensel Ritim

Bir Havacılık Fenomeni: Uçak Yolculuğu Sırasında Yüz Felci

13.04.2021
128
Bir Havacılık Fenomeni: Uçak Yolculuğu Sırasında Yüz Felci

Havacılık sektörü günümüzde daha önce olmadığı kadar büyük ve büyümeye devam ediyor. 20. Yüzyılın başlarında Wright kardeşlerin icat ettiği uçak bugün insanoğlunun vazgeçilmez ulaşım araçlarından biri haline geldi. Bu yazıyı okuduğunuz şu anda bile havada binlerce uçak hareket halinde. İstatistiklere göre 2018 yılında Dünya genelinde 4.3 milyardan fazla insan havayolunu kullandı. Bu yazımızda her yıl milyarlarca insanın seyahat ettiği uçaklarda gerçekleşen bir fenomenden bahsedeceğiz: Uçak yolculuğu sırasında gerçekleşen yüz felcinden.

Yüz Felci Nedir, Neden Olur?

İnsan yüzünde, yüz ifadesinin oluşmasına katkı sağlayan 20 çiftten fazla mimik kası bulunur. Yüzdeki her bir kas tıpkı diğer kaslar gibi beyinden gelen emirle kasılır veya gevşer. Kasların farklı kombinasyonlarda kasılıp gevşemesi farklı yüz ifadelerinin ortaya çıkmasını sağlar. Yani kaslar kasılmak için beyinden sinirler vasıtasıyla gelen sinyallere ihtiyaç duyar.

Yüz felci, yüzdeki mimik kaslarına beyinden gelen sinyallerin ulaşmadığı durumda meydana gelir. Kaslara gerekli sinyalin ulaşmaması temelde 2 farklı sebeple olabilir. 1. Sebep Kaslara gidecek olan uyarıların beyinde üretilememesi, 2. sebep ise uyarının beyinde üretilmesine karşın kaslara iletilememesidir. Yani temel olarak yüz felcinde beyinde veya beyinden mimik kaslarına mesaj taşıyan sinirde (fasiyal sinir) bir hasardan söz edilebilir. Böyle bir hasar durumunda kasılma uyarısı alamayan mimik kasları kasılmayacak ve yüz felci meydana gelecektir. Bu durum tıp literatüründe fasiyal paralizi olarak adlandırılır.

Fasiyal sinirin yüzde dağılımı.

Uçak Yolculuğu Sırasında Yüz Felci

Uçak yolculuğunun yüz felci ile olan bağlantısı yolculuk sırasında meydana gelen basınç değişikliğiyle ilgilidir. Atmosfer basıncındaki değişimler fasiyal sinirde geçici motor işlev kaybına yol açabilmektedir. Bu durumun sebebi tam olarak bilinmese de atmosfer basıncının azalması ile fasiyal sinirin sıkışıp travmaya maruz kaldığı düşünülmektedir. Fasiyal sinirin sıkışması ile yüzün bir yarısında felç meydana gelir ancak duyu algılamada sorun oluşmaz. Yapılan araştırmalar bu durumdaki kişilerin yüzlerinde ağrı ve uyuşmanın yanı sıra kulakta rahatsızlık ve çınlama da tarif edilmiştir.

Uçak yolculuğu sırasında meydana gelen yüz felcinin atmosfer basıncı ile orta kulak basıncının dengesizliği nedeniyle meydana gelmesi olasıdır. Bu durumda atmosfer basıncı ile orta kulak basıncının eşitlendiği yani uçağın yükselmeyi bırakıp sabit bir irtifada yolculuğa devam ettiği durumda semptomların geçmesi beklenebilir. Nitekim pek çok olguda uçağın kalkışında yaşanan yüz felcinin uçuşun ilerleyen saatlerinde (45 dakika ve 2 saat sonra normale dönen 2 olgu) geçtiği bildirilmiştir.

Uçak yolculuğu sırasında olduğu gibi dalgıçlar da dalma esnasında ciddi basınç değişikliklerine maruz kalırlar. Nitekim tüplü dalgıçlarda yüz felci daha yaygın olarak bildirilmiştir. Hava yolu ile seyahat eden kişilerde ise daha nadir olarak görülmektedir. Seyahat sırasında meydana gelen yüz felcinin kişinin benzersiz anatomik yapısıyla ilişkili olduğu da düşünülebilir.

Kaynaklar:

Yazı içi görsel: Patrick J. Lynch, tıbbi ressam, CC BY 2.5 https://creativecommons.org/licenses/by/2.5, via Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Head_facial_nerve_branches.jpg)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6040543/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7872610/

https://www.researchgate.net/publication/230567222_Facial_paralysis_during_air_travel_Case_series_and_literature_review

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright-2020 Evrensel Ritim